Volksuniversiteit Zwolle | Leren in een ongedwongen sfeer

“Ik geloof in niets, in niets wat door de religie wordt geleerd, maar tegelijkertijd kan ik niet begrijpen hoe men zonder geloof kan leven, en nog minder, hoe men zonder geloof kan sterven”.

Lev Nikolajevitsj Tolstoj  1828-1910

In 2010 was het precies honderd jaar geleden, dat de Russische schrijver Tolstoj overleed. Als er één auteur was, die veel van muziek hield, was het Tolstoj wel. Zelf een verdienstelijk pianist, heeft hij als schrijver heel wat muzikale thema’s in zijn werk vervlochten. Op zijn landgoed Jásnaja Poljána was het een komen en gaan van beroemde kunstenaars: de schilders Gé , Kramskoj, Pasternak ( vader van de schrijver) , Repin en de kunstcriticus  Vladimir Stasov . Beroemd waren de muziekavonden met de pianist Goldenweiser en de componist Tanejev, die in 1896 zelfs kamers op het landgoed betrok.

Wie was deze literaire reus, die zoveel tegenstellingen en uitersten in zich verenigde? Hij was van adellijke afkomst, maar voelde zich het meest op zijn gemak bij zijn boeren. Hij was vegetarier, maar hield ook erg van jagen; een ongelovige, die eeuwig op zoek was naar het geloof, uiteindelijk resulterend in zijn leer van het Tolstojisme. Hij vocht in de Krimoorlog bij Sebastopol, maar was eigenlijk pacifist; een vereerder van Beethoven, die hij later in zijn Wat is kunst weer verketterde en hij was een formidabel schrijver, die uiteindelijk afstand deed van de literatuur. Gelukkig schreef hij voor die tijd nog wel zijn beroemde roman Oorlog en Vrede. Meer dan duizend bladzijden van het allerschoonste uit de wereldliteratuur. Vertelkunst zonder weerga, of zoals Maxim Gorki schrijft: “Hij lijkt op een god, maar niet op de god Zebaoth of op een Olympier, maar op die Russische god die op een troon van ahornhout onder een gouden linde zit.”

Programma
In deze zesdelige cursus wordt u ingeleid in het leven en werk van Tolstoj. Centraal staat zijn magnum opus Oorlog en Vrede. Achtergrond en uitgebreide boekbespreking worden ondersteund met enkele bijzondere beelden uit Sergej Bondartsjoeks beroemde film ( 1968).
Daarnaast zal aandacht worden besteed aan Prokofjevs prachtige opera Oorlog en Vrede uit 1941. Tevens zullen vele dwarsverbindingen worden gelegd naar schilderkunst en muziek: u ziet schilderijen van veel kunstenaars uit Tolstojs vriendenkring en er zal aandacht worden besteed aan het werk van de niet zo bekende componist Sergej Tanejev, die een tijd op Jásnaja woonde. Bij de cursus hoort (vrijblijvend) een syllabus . Prijs 5 euro.

Over de docent
Karel van Olffen is musicus. Na zijn studie aan het conservatorium te Amsterdam, werkte hij in het onderwijs. Daarnaast specialiseerde hij zich in de geschiedenis van de Russische muziek en literatuur. Hij geeft regelmatig cursussen over dit thema.